Ένα λεπτό σιωπής

(πηγή)

του Βαγγέλη Καραμανωλάκη

από τα Ενθέματα

στην Αυγή της Κυριακής

Aπομεινάρι θαυμαστό ερμιάς και μεγαλείου,
όμορφε ξένε και καλέ και στον ανθό της νιότης,

άμε και δέξου στο γιαλό του δυνατού την κλάψα

(από τον «Πόρφυρα» του Διονυσίου Σολωμού)

Δεν ξέρω πόσο όμορφοι ήταν οι τρεις νεαροί μετανάστες που βρέθηκαν πνιγμένοι στον Έβρο κάνα μήνα πριν. Δεν θα το μάθουμε ίσως ποτέ — οι δυο σε κατάσταση προχωρημένης σήψης κι ο άλλος παραμορφωμένος από δαγκωματιές ψαριών. Γυμνοί, έτοιμοι για να περάσουν την Αχερουσία τους, άραγε θα τους δεχτεί ο Αχέροντας χωρίς το νόμισμα ανάμεσα στα δόντια τους; Σκέφτομαι μέρες τώρα τους τρεις αυτούς ανθρώπους. Κι εκείνους που πνίγηκαν για να ξεφύγουν μέσα στο λιμάνι της Σούδας και τους άλλους, που δεν θα βρούμε ούτε τα σώματα τους, εκείνους που η θάλασσα τους έγινε κοιμητήριο.

Το χαμένο δώρο της αθανασίας

Frida Kahlo, The Dream, 1940

του Παντελή Μπουκάλα

από την Καθημερινή

Πριν αναλάβει η επιστήμη να υποσχεθεί στο γένος των ανθρώπων την αθανασία, την επιμήκυνση της ζωής δηλαδή με τις τεχνικές και τα φάρμακά της, η ανθρωπότητα ονειρεύτηκε από νωρίς έναν κόσμο απελευθερωμένο από τον ζυγό του θανάτου. Τα όνειρά της αυτά στοιχειώνουν τις κοσμογονίες, τις θεογονίες και τις ανθρωπογονίες που συνέθεσε το πνεύμα της σχεδόν σε κάθε γωνιά του πλανήτη, σε διάστημα χιλιετιών. Σχεδόν σε όλα αυτά τα συστήματα σκέψης, πρώιμα και ώριμα, είναι ευδιάκριτη μια εμμονή εξήγησης, αν όχι δικαιολόγησης: πώς έγινε κι ο άνθρωπος εξέπεσε από τον κόσμο των αθανάτων στον κόσμο των βροτών, πώς δηλαδή χάθηκε το δώρο της αθανασίας, που απέμεινε αποκλειστικότητα των θεών. Κάθε μυθολογία ή θρησκεία δίνει τη δική της ερμηνεία, κι όσες ακούγονται σήμερα πειστικές (ή, τέλος πάντων, έχουν μεγάλο ακροατήριο και αντίστοιχη οργάνωση προβολής και επιβολής), κάποτε κρίνονταν αφελείς, και το αντίστροφο: όσες τώρα καταδικάζονται σαν αφελείς και παιδαριώδεις, δημιούργησαν στον καιρό και στον κόσμο τους αισθήματα και πεποιθήσεις, δημιούργησαν δηλαδή πίστη. Οι θεοί που η δράση τους είναι σήμερα τμήμα της ύλης των εγκυκλοπαιδικών τόμων που καταπιάνονται με τις μυθολογίες, αλλού και άλλοτε, για άλλους δηλαδή, ήταν θεοί θρησκειών. Και το πότε μια θρησκεία υποχωρεί σε μυθολογία είναι ένα ερώτημα που δεν έχει εύκολες απαντήσεις, τουλάχιστον αν θέλουμε να παρακολουθήσουμε με σεβασμό την περιπέτεια του ανθρώπινου πνεύματος και την πορεία των επινοημάτων του, δηλαδή με τρόπο άλλον από αυτόν που μας εξασφαλίζουν τα δόγματα και η φανατική πίστη τους. Τίποτα σε αυτή τη μακρότατη διαδρομή δεν είναι περιφρονητέο και εκ προοιμίου ανάξιο λόγου.

Περίσσεψαν στα χρόνια µας οι βάρβαροι...

Βανδαλισμοί στο ελληνικό νεκροταφείο της Ίμβρου.
Άγνωστοι κατέστρεψαν 78 τάφους
στο κοιμητήριο της Παναγίας, στη χώρα του νησιού
(από το blog Νήσος Ίμβρος)

του Ρούσσου Βρανά

από ΤΑ ΝΕΑ

Η ευχή...  Σε ένα µικρό κοιµητήρι να γίνει η επιστροφή. Να ατενίζεις το πέλαγος από ψηλά, µέσα από λοξά πεύκα.

Τις πρώτες µέρες του Νοέµβρη, τα γαλλικά κοιµητήρια γίνονται τόποι ζωντανοί. Είναι οι µέρες των νεκρών. Τα κοιµητήρια βρίσκονταν κάποτε στο κέντρο των χωριών. Ολόγυρα από την εκκλησία της ενορίας. Σε βάφτιση ή σε γάµο, οι άνθρωποι µαζεύονταν κάτω από τις δεντροστοιχίες και άφηναν αναθήµατα µπροστά στα ονόµατα που αναγράφονταν στις πλάκες. Ο αστός όµως έδιωξε τους νεκρούς, τους έσπρωξε στα περιθώρια της πόλης του. Οι σύγχρονες ανησυχίες για την υγιεινή και τη διαχείριση του αστικού χώρου δεν επέτρεψε στους νεκρούς να παραµείνουν ανάµεσα στους ζωντανούς. Έγιναν κάτι σαν ανεπιθύµητοι. Μονάχα τέτοιες µέρες τους θυµούνται µερικοί, λέει στην εφηµερίδα «Φιγκαρό» ο ιερέας Ζαν-Ροµπέρ Αρµογκατ που διδάσκει στην Εκόλ Νορµάλ. Αυτή η µετακίνηση των ζωντανών στους τόπους όπου αναπαύονται οι εκλιπόντες δεν είναι µονάχα µια πράξη µνήµης.