Η λαοθάλασσα δεν είναι μόνο λέξη

Οι φωτογραφίες είναι από την πανοραμική σύνθεση του hellas panorama από την συγκέντρωση (5/69) στο Σύνταγμα 

του Παντελή Μπουκάλα

από την Καθημερινή

Δεκάδες λέξεις συκοφαντήθηκαν από όσους εννοούν την πολιτική σαν τέχνη του ψευδούς και του φενακιστικού· ανάμεσά τους η λέξη «λαοθάλασσα». Τώρα πια ομολογείται και από τους μάστορες της κατασκευής εντυπώσεων, σκηνοθέτες και λοιπούς, ότι με μόλις ογδόντα χιλιάδες οπαδούς επιδέξια τοποθετημένους στον χώρο (σαν πιόνια ή στρατιωτάκια, όπως συνηθίζουν να αντιμετωπίζουν τον κόσμο τους τα κομματικά επιτελεία) και ακόμα πιο επιδέξια βιντεοσκοπημένους, μπορείς να πλαστογραφήσεις την πραγματικότητα. Να εμφανίσεις δηλαδή σαν λαοθάλασσα εκατομμυρίου που καλύπτει το Σύνταγμα, την Ομόνοια και το Πεδίον του Αρεως μια σύναξη μερικών δεκάδων χιλιάδων. Και ιδού που η λαοθάλασσα υπάρχει. Ιδού που, τελικά, ο λαός δεν μετριέται με το στρέμμα (όπως επιμένουν να τον μετρούν οι εντυπωσιοθήρες συγκεντρωσιάρχες) και δεν μετράει μόνο σαν μια άσημη και άβουλη ψηφίδα σε κάποιο ψηφιδωτό τηλεοπτικής πλαστότητας. Αι γενεαί πάσαι που κατέκλυσαν προχθές στο κέντρο της Αθήνας, για να διαμαρτυρηθούν και να απαιτήσουν, ξανάδωσαν υπόσταση στις λέξεις και νόημα στην πολιτική κοινωνία, την «πασών κυριωτάτην», όπως λέει ο Αριστοτέλης, «και πάσας εμπεριέχουσαν τας άλλας».

Το πλήθος στην πλατεία και στο κέντρο των πολιτικών εξελίξεων

σκίτσο του Pavel Constantin, Ρουμανία, CartoonMovement

του Κώστα Δουζίνα

από τα Ενθέματα 

της Αυγής της Κυριακής

Πλήθος και Αριστερά

Ο κεντρικός ρόλος του πλήθους σε εξεγέρσεις και επαναστάσεις είχε υποτιμηθεί στο παρελθόν από κυβερνήσεις, κόμματα και ιδεολογίες που επικράτησαν μετά την αλλαγή. Επανειλημμένα οι κληρονόμοι της επανάστασης μετέτρεψαν την καταστατική δύναμη του πλήθους σε κατεστημένο λόγο (Σύνταγμα, νόμους, θεμελιώδεις αρχές, όργανα κλπ.), περιορίζοντας τον εξεγερσιακό ρόλο σε επετείους και τελετές. Οι νικηφόροι επαναστάτες ξέρουν από πρώτο χέρι την δύναμη του πλήθους και θέλουν γρήγορα να το στείλουν πίσω στα σπίτια τους. 

Σήμερα τα πράγματα έχουν αλλάξει ριζικά. Οι επαναστάσεις στην Τυνησία, την Αίγυπτο, τη Λιβύη, την Συρία, το Μπαχρέιν και την Υεμένη, οι «αγανακτισμένοι» στην Ισπανία και την Ελλάδα έχουν βάλει το πλήθος στην πλατεία και στο κέντρο των πολιτικών εξελίξεων. Εντούτοις, οι αντιδράσεις της Αριστεράς για το «Σύνταγμα» είναι αρκετά επιφυλακτικές και οι θεωρητικές προσεγγίσεις σχεδόν ανύπαρκτες. Η αδυναμία πρόβλεψης, και ακόμα περισσότερο κατανόησης του φαινομένου, σχετίζονται, πιστεύω, με τη σχετική αδιαφορία της Αριστεράς και της θεωρίας προς την μεταμαρξιστικές και μεταδομιστικές τάσεις. Το άρθρο αυτό ξεκινάει μια προσπάθεια ανάλυσης την «επανάσταση της πλατείας» με εργαλείο την σύγχρονη πολιτική φιλοσοφία. Εκεί ίσως ανακαλύψουμε ιδέες για προσαρμογή της αριστερής στρατηγικής στις συνθήκες του ύστερου βιοπολιτικού καπιταλισμού. Αλλά ας αρχίσουμε με την πολιτική της Αριστεράς πριν το Σύνταγμα.